इथेरियमचा तांत्रिक परिचय
पृष्ठ अखेरचे अद्यतन: २३ फेब्रुवारी, २०२६
ब्लॉकचेन म्हणजे काय?
ब्लॉकचेन हा एक सार्वजनिक डेटाबेस आहे जो नेटवर्कमधील अनेक संगणकांवर अद्ययावत केला जातो आणि सामायिक केला जातो.
"ब्लॉक" म्हणजे डेटा आणि स्थिती "ब्लॉक्स" नावाच्या सलग गटांमध्ये संग्रहित केली जाते. तुम्ही दुसऱ्या कोणाला ETH पाठवल्यास, व्यवहार यशस्वी होण्यासाठी त्याचा डेटा एका ब्लॉकमध्ये जोडला जाणे आवश्यक आहे.
"चेन" म्हणजे प्रत्येक ब्लॉक क्रिप्टोग्राफिकली त्याच्या मूळ ब्लॉकचा संदर्भ देतो. दुसऱ्या शब्दांत, ब्लॉक्स एकमेकांशी जोडले जातात. त्यानंतरचे सर्व ब्लॉक्स बदलल्याशिवाय ब्लॉकमधील डेटा बदलता येत नाही, ज्यासाठी संपूर्ण नेटवर्कच्या सहमतीची आवश्यकता असेल.
नेटवर्कमधील प्रत्येक संगणकाने प्रत्येक नवीन ब्लॉक आणि संपूर्ण चेनवर सहमत होणे आवश्यक आहे. हे संगणक "नोड्स" म्हणून ओळखले जातात. ब्लॉकचेनशी संवाद साधणाऱ्या प्रत्येकाकडे समान डेटा असल्याची खात्री नोड्स करतात. हा वितरित करार पूर्ण करण्यासाठी, ब्लॉकचेनला एक सहमती यंत्रणेची आवश्यकता असते.
इथेरियम प्रूफ-ऑफ-स्टेक-आधारित सहमती यंत्रणा वापरते. ज्या कोणालाही चेनमध्ये नवीन ब्लॉक्स जोडायचे आहेत, त्यांनी तारण म्हणून ETH - इथेरियममधील मूळ चलन - स्टेक करणे आणि व्हॅलिडेटर सॉफ्टवेअर चालवणे आवश्यक आहे. हे "व्हॅलिडेटर्स" नंतर ब्लॉक्स प्रस्तावित करण्यासाठी यादृच्छिकपणे निवडले जाऊ शकतात, जे इतर व्हॅलिडेटर्स तपासतात आणि ब्लॉकचेनमध्ये जोडतात. येथे बक्षिसे आणि दंडांची एक प्रणाली आहे जी सहभागींना प्रामाणिक राहण्यासाठी आणि शक्य तितके ऑनलाइन उपलब्ध राहण्यासाठी जोरदारपणे प्रोत्साहित करते.
ब्लॉकचेन डेटा कसा हॅश केला जातो आणि त्यानंतर ब्लॉक संदर्भांच्या इतिहासात कसा जोडला जातो हे तुम्हाला पाहायचे असेल, तर अँडर्स ब्राउनवर्थ यांचा हा डेमो (opens in a new tab) नक्की पहा आणि खालील सोबतचा व्हिडिओ पहा.
ब्लॉकचेनमधील हॅशेसविषयी अँडर्स यांचे स्पष्टीकरण पहा:
अथेरम म्हणजे काय? इथेरियम म्हणजे काय?
इथेरियम एक ब्लॉकचेन आहे ज्यात एक संगणक अंतर्भूत आहे. विकेंद्रित, परवानगी-रहित, सेन्सॉरशिप-प्रतिरोधक पद्धतीने अॅप्स आणि संस्था तयार करण्यासाठीचा हा पाया आहे.
इथेरियमच्या विश्वात, एकच, प्रमाणभूत संगणक आहे (ज्याला इथेरियम व्हर्च्युअल मशीन, किंवा EVM म्हणतात) ज्याच्या स्थितीवर इथेरियम नेटवर्कमधील प्रत्येकजण सहमत असतो. इथेरियम नेटवर्कमध्ये सहभागी होणारा प्रत्येकजण (प्रत्येक इथेरियम नोड) या संगणकाच्या स्थितीची एक प्रत ठेवतो. याव्यतिरिक्त, कोणताही सहभागी या संगणकाला कोणतीही गणना करण्यासाठी विनंती प्रसारित करू शकतो. जेव्हा अशी विनंती प्रसारित केली जाते, तेव्हा नेटवर्कवरील इतर सहभागी त्या गणनेची पडताळणी करतात, प्रमाणित करतात आणि ती पार पाडतात ("अंमलात आणतात"). या अंमलबजावणीमुळे EVM च्या स्थितीमध्ये बदल होतो, जो संपूर्ण नेटवर्कमध्ये वचनबद्ध आणि प्रसारित केला जातो.
गणनेसाठीच्या विनंत्यांना व्यवहार विनंत्या म्हटले जाते; सर्व व्यवहारांची नोंद आणि EVM ची सद्य स्थिती ब्लॉकचेनवर संग्रहित केली जाते, जी नंतर सर्व नोड्सद्वारे संग्रहित केली जाते आणि त्यावर सहमती दर्शवली जाते.
क्रिप्टोग्राफिक यंत्रणा हे सुनिश्चित करतात की एकदा व्यवहार वैध म्हणून सत्यापित करून ब्लॉकचेनमध्ये जोडले गेल्यावर, नंतर त्यात फेरफार करता येणार नाही. याच यंत्रणा हे देखील सुनिश्चित करतात की सर्व व्यवहार योग्य "परवानग्यांसह" स्वाक्षरी केलेले आणि अंमलात आणले जातात (स्वतः ॲलिस वगळता कोणीही ॲलिसच्या खात्यातून डिजिटल मालमत्ता पाठवू नये).
एथर म्हणजे काय? इथर म्हणजे काय?
इथर (ETH) हे इथेरियमचे मूळ क्रिप्टोकरन्सी आहे. ETH चा उद्देश गणनेसाठी एक बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे हा आहे. अशी बाजारपेठ सहभागींना व्यवहार विनंत्या सत्यापित करण्यासाठी आणि अंमलात आणण्यासाठी, तसेच नेटवर्कला गणनेची संसाधने पुरवण्यासाठी आर्थिक प्रोत्साहन देते.
व्यवहार विनंती प्रसारित करणार्या कोणत्याही सहभागीने नेटवर्कला बक्षीस म्हणून काही प्रमाणात ETH देऊ करणे आवश्यक आहे. नेटवर्क बक्षीसाचा काही भाग बर्न करेल आणि उर्वरित भाग त्या व्यक्तीला देईल जो अखेरीस व्यवहार सत्यापित करणे, त्याची अंमलबजावणी करणे, त्याला ब्लॉकचेनमध्ये समाविष्ट करणे आणि नेटवर्कवर प्रसारित करण्याचे काम करतो.
दिलेल्या ETH ची रक्कम गणनेसाठी आवश्यक असलेल्या संसाधनांच्या प्रमाणात असते. हे बक्षीस दुर्भावनापूर्ण सहभागींना अमर्याद गणना किंवा इतर संसाधन-केंद्रित स्क्रिप्ट्सच्या अंमलबजावणीची विनंती करून हेतुपुरस्सर नेटवर्क जाम करण्यापासून देखील प्रतिबंधित करतात, कारण या सहभागींना गणनेच्या संसाधनांसाठी पैसे द्यावे लागतात.
ETH चा वापर नेटवर्कला तीन मुख्य मार्गांनी क्रिप्टो-आर्थिक सुरक्षा प्रदान करण्यासाठी देखील केला जातो: १) जे व्हॅलिडेटर्स ब्लॉक्स प्रस्तावित करतात किंवा इतर व्हॅलिडेटर्सच्या अप्रामाणिक वर्तनावर बोट ठेवतात त्यांना बक्षीस देण्यासाठी याचा वापर केला जातो; २) हे व्हॅलिडेटर्सद्वारे स्टेक केले जाते, जे अप्रामाणिक वर्तनाविरुद्ध तारण म्हणून काम करते—जर व्हॅलिडेटर्सनी गैरवर्तन करण्याचा प्रयत्न केला तर त्यांचे ETH नष्ट केले जाऊ शकते; ३) नवीन प्रस्तावित ब्लॉक्ससाठी 'मते' तोलण्यासाठी याचा वापर केला जातो, जे सहमती यंत्रणेच्या फोर्क-चॉईस भागात योगदान देते.
स्मार्ट करार म्हणजे काय? स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स म्हणजे काय?
व्यवहारात, सहभागी प्रत्येक वेळी EVM वर गणनेची विनंती करताना नवीन कोड लिहित नाहीत. त्याऐवजी, ॲप्लिकेशन डेव्हलपर प्रोग्राम्स (कोडचे पुन्हा वापरता येण्याजोगे स्निपेट्स) EVM स्थितीमध्ये अपलोड करतात आणि वापरकर्ते विविध पॅरामीटर्ससह हे कोड स्निपेट्स कार्यान्वित करण्याची विनंती करतात. नेटवर्कवर अपलोड आणि कार्यान्वित केलेल्या प्रोग्राम्सना आम्ही "स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स" म्हणतो.
अगदी मूलभूत स्तरावर, तुम्ही स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टला एका प्रकारच्या व्हेंडिंग मशीनसारखे समजू शकता: एक स्क्रिप्ट जी, विशिष्ट पॅरामीटर्ससह कॉल केल्यावर, काही अटी पूर्ण झाल्यास काही क्रिया किंवा गणना करते. उदाहरणार्थ, जर कॉलरने विशिष्ट प्राप्तकर्त्याला ETH पाठवले तर एक साधा विक्रेता स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट डिजिटल मालमत्ता तयार करू शकतो आणि तिची मालकी देऊ शकतो.
कोणताही डेव्हलपर नेटवर्कला शुल्क देऊन, ब्लॉकचेनचा डेटा लेअर म्हणून वापर करून, एक स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट तयार करू शकतो आणि तो नेटवर्कसाठी सार्वजनिक करू शकतो. नंतर कोणताही वापरकर्ता पुन्हा नेटवर्कला शुल्क देऊन, त्याचा कोड कार्यान्वित करण्यासाठी स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टला कॉल करू शकतो.
अशाप्रकारे, स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्सद्वारे, डेव्हलपर वापरकर्त्यांसाठी कितीही क्लिष्ट अॅप्स आणि सेवा जसे की: बाजारपेठा, आर्थिक साधने, खेळ इत्यादी तयार आणि तैनात करू शकतात.
परिभाषा
ब्लॉकचेन
नेटवर्कच्या इतिहासात इथेरियम नेटवर्कवर वचनबद्ध केलेल्या सर्व ब्लॉक्सचा क्रम. असे नाव दिले आहे कारण प्रत्येक ब्लॉकमध्ये मागील ब्लॉकचा संदर्भ असतो, जे आपल्याला सर्व ब्लॉक्सवर (आणि त्यामुळे अचूक इतिहासावर) एक क्रम राखण्यास मदत करते.
ETH
इथर (ETH) हे इथेरियमचे मूळ क्रिप्टोकरन्सी आहे. वापरकर्ते त्यांच्या कोड अंमलबजावणीच्या विनंत्या पूर्ण करून घेण्यासाठी इतर वापरकर्त्यांना ETH देतात.
EVM
इथेरियम व्हर्च्युअल मशीन हा जागतिक व्हर्च्युअल संगणक आहे ज्याची स्थिती इथेरियम नेटवर्कवरील प्रत्येक सहभागी संग्रहित करतो आणि त्यावर सहमत असतो. कोणताही सहभागी EVM वर कोणत्याही कोडच्या अंमलबजावणीची विनंती करू शकतो; कोडच्या अंमलबजावणीमुळे EVM ची स्थिती बदलते.
नोड्स
वास्तविक जीवनातील मशीन्स जे EVM स्थिती संग्रहित करत आहेत. EVM स्थिती आणि नवीन स्थिती बदलांविषयी माहिती प्रसारित करण्यासाठी नोड्स एकमेकांशी संवाद साधतात. कोणताही वापरकर्ता नोडमधून कोड अंमलबजावणीची विनंती प्रसारित करून कोडच्या अंमलबजावणीची विनंती देखील करू शकतो. इथेरियम नेटवर्क स्वतः सर्व इथेरियम नोड्स आणि त्यांच्या संवादांचे एकत्रीकरण आहे.
खाती
जेथे ETH संग्रहित केले जाते. वापरकर्ते खाती सुरू करू शकतात, खात्यांमध्ये ETH जमा करू शकतात आणि त्यांच्या खात्यांमधून इतर वापरकर्त्यांना ETH हस्तांतरित करू शकतात. खाती आणि खात्यातील शिल्लक EVM मधील एका मोठ्या टेबलमध्ये संग्रहित केली जातात; ते एकूण EVM स्थितीचा एक भाग आहेत.
व्यवहार
"व्यवहार विनंती" ही EVM वरील कोड अंमलबजावणीच्या विनंतीसाठी औपचारिक संज्ञा आहे, आणि "व्यवहार" म्हणजे एक पूर्ण झालेली व्यवहार विनंती आणि EVM स्थितीतील संबंधित बदल. कोणताही वापरकर्ता नोडमधून नेटवर्कवर व्यवहार विनंती प्रसारित करू शकतो. व्यवहार विनंतीने मान्य केलेल्या EVM स्थितीवर परिणाम करण्यासाठी, ती दुसऱ्या नोडद्वारे प्रमाणित, अंमलात आणली आणि "नेटवर्कवर वचनबद्ध" केली जाणे आवश्यक आहे. कोणत्याही कोडच्या अंमलबजावणीमुळे EVM च्या स्थितीत बदल होतो; वचनबद्धतेनंतर, हा स्थिती बदल नेटवर्कमधील सर्व नोड्सवर प्रसारित केला जातो. व्यवहारांची काही उदाहरणे:
- माझ्या खात्यातून ॲलिसच्या खात्यात X ETH पाठवा.
- काही स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट कोड EVM स्थितीत प्रकाशित करा.
- EVM मधील X पत्त्यावर असलेल्या स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टचा कोड, Y वितर्कांसह कार्यान्वित करा.
ब्लॉक्स
व्यवहारांचे प्रमाण खूप जास्त आहे, म्हणून व्यवहार बॅचमध्ये किंवा ब्लॉक्समध्ये "वचनबद्ध" केले जातात. ब्लॉक्समध्ये साधारणपणे डझनभर ते शेकडो व्यवहार असतात.
स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स
कोडचा पुन्हा वापरता येण्याजोगा एक स्निपेट (एक प्रोग्राम) जो एक डेव्हलपर EVM स्थितीत प्रकाशित करतो. कोणीही व्यवहार विनंती करून स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट कोड कार्यान्वित करण्याची विनंती करू शकतो. कारण डेव्हलपर EVM मध्ये कोणतेही कार्यान्वित करण्यायोग्य ॲप्लिकेशन्स (खेळ, बाजारपेठा, आर्थिक साधने, इत्यादी) लिहू शकतात स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स प्रकाशित करून, यांना अनेकदा dapps, किंवा विकेंद्रित ॲप्स असेही म्हटले जाते.
स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्सबद्दल अधिक
पुढील वाचन
- इथेरियम व्हाइटपेपर
- तरीही, इथेरियम कसे कार्य करते? (opens in a new tab) - प्रीती कासिरेड्डी (टीप: हे संसाधन अजूनही मौल्यवान आहे परंतु लक्षात ठेवा की ते द मर्ज पूर्वीचे आहे आणि त्यामुळे ते अजूनही इथेरियमच्या प्रूफ-ऑफ-वर्क यंत्रणेचा संदर्भ देते - इथेरियम आता प्रत्यक्षात प्रूफ-ऑफ-स्टेक वापरून सुरक्षित आहे)
तुम्ही पाहून शिकणारे आहात का?
ही व्हिडिओ मालिका पायाभूत विषयांचे सखोल अन्वेषण करते:
इथेरियम मूलभूत प्लेलिस्ट (opens in a new tab)
तुम्हाला मदत केलेल्या सामुदायिक संसाधनाबद्दल माहिती आहे का? हे पृष्ठ संपादित करा आणि ते जोडा!_
संबंधित ट्युटोरियल्स
- डेव्हलपरसाठी इथेरियम मार्गदर्शक, भाग 1 – पायथन आणि web3.py वापरून इथेरियमचे अतिशय नवशिक्या-अनुकूल अन्वेषण